هدف اصلی از نصب کفپوشهای تارتان، فراهم آوردن محیطی استاندارد، ایمن و با عملکرد بالا برای ورزشکاران است تا بتوانند با کمترین ریسک آسیبدیدگی و بیشترین بازده فیزیکی به تمرین یا مسابقه بپردازند. این نوع کفپوشها در سطوح مختلف مسابقاتی، تمرینی و آموزشی قابل استفاده هستند.
با گسترش زیرساختهای ورزشی در ایران و جهان، نیاز به کفپوشهایی که استانداردهای بینالمللی را پوشش دهند و در عین حال از دوام و ایمنی کافی برخوردار باشند، روز به روز بیشتر میشود. کفپوش تارتان، به عنوان گزینهای محبوب و استاندارد در میادین دو و میدانی، اهمیت بسیار زیادی در طراحی، ساخت و تجهیز استادیومها و فضاهای ورزشی دارد.
کفپوش تارتان نخستینبار در دهه ۱۹۶۰ توسط شرکت ۳M آمریکا طراحی و تولید شد. هدف این شرکت، ارائه سطحی مناسب برای مسابقات دو و میدانی بود که جایگزین زمینهای خاکی یا چمن شود. اولین حضور رسمی کفپوش تارتان در رقابتهای بینالمللی، بازیهای المپیک ۱۹۶۸ مکزیکوسیتی بود. این تحول، استانداردی جدید برای پیستهای دو و میدانی رقم زد و باعث شد بسیاری از کشورها به سمت استفاده از این نوع کفپوش پیش بروند.
با گذر زمان، تکنولوژی ساخت تارتان تکامل یافت و شرکتهای مختلفی در اروپا، آمریکا و آسیا به تولید مدلهای پیشرفتهتر این نوع کفپوش پرداختند. امروزه بسیاری از پیستهای ورزشی حرفهای و بینالمللی از کفپوشهای تارتان استفاده میکنند که گواهیهای جهانی مانند IAAF یا World Athletics را دریافت کردهاند.
ورود کفپوش تارتان به ایران از دهه ۷۰ شمسی آغاز شد. در ابتدا، این نوع کفپوشها بیشتر در پروژههای مربوط به فدراسیون دو و میدانی یا زمینهای ورزشی دانشگاهها و ورزشگاههای بزرگ مورد استفاده قرار گرفت. اما در سالهای اخیر، با توسعه روزافزون ورزش همگانی، مدارس، پارکها، پیادهراهها و حتی باشگاههای خصوصی نیز از این نوع کفپوش بهرهمند شدهاند.
ایران هماکنون تولیدکنندگانی دارد که کفپوش تارتان را با کیفیت بالا و مطابق با استانداردهای جهانی تولید میکنند. در کنار آن، شرکتهای واردکننده نیز سیستمهای حرفهای خارجی را به پروژههای خاص عرضه مینمایند. حضور برندهای بینالمللی و رشد شرکتهای داخلی باعث شده که تنوع، کیفیت و گستردگی اجرای پروژههای کفپوش تارتان در کشور چشمگیر باشد.
یکی از مهمترین دلایل محبوبیت کفپوش تارتان، تأثیر مثبت آن بر عملکرد ورزشکاران حرفهای است. این کفپوش:
کفپوشهای تارتان بسته به نوع ساختار، ترکیب مواد، نوع اجرا و کاربرد، در چند دستهبندی مختلف قرار میگیرند. هر یک از این انواع برای شرایط خاصی طراحی شدهاند و مزایا و معایب خاص خود را دارند. در این بخش، به بررسی دقیق و تخصصی انواع کفپوش تارتان میپردازیم.
این نوع کفپوش، یکی از اقتصادیترین و پرکاربردترین مدلهای تارتان است. ابتدا لایه زیرین از جنس گرانول لاستیکی SBR با چسب پلییورتان ساخته میشود. سپس لایه نهایی با اسپریکردن مخلوطی از گرانول EPDM و رزین پلییورتان روی آن پاشیده میشود.
ویژگیها و مزایا:
معایب:
این سیستم ترکیبی از کیفیت و اقتصادی بودن است. ابتدا زیرسازی از گرانول SBR و چسب ساخته میشود، پس از اجرای لایه های ماستیک منعطف بر روی کل سطح و پوشش درزها و خلل و فرج ها، یک لایه از رزین پلییورتان بر روی آن کشیده شده و در پایان، گرانول EPDM در لایه نهایی به صورت دستی پخش میشود.
ویژگیها و مزایا:
معایب:
کفپوش تارتان به روش فول (Full Pour) پیشرفتهترین و مقاومترین نوع کفپوش تارتان است. تمام لایهها بهصورت یکپارچه از رزینهای پلییورتان و گرانول EPDM تشکیل شدهاند که با دستگاه مخصوص بهطور یکدست پخش میشوند.
ویژگیها و مزایا:
معایب:
در بسیاری از پروژههای شهری، پیادهروها، مسیرهای دوچرخهسواری و فضاهای تفریحی با تارتانهایی سبکتر و ارزانتر پوشانده میشوند.
ویژگیها:
|
نوع سیستم |
دوام |
هزینه |
محل مناسب اجرا |
حرفهای بودن |
|
اسپری |
متوسط |
پایین |
مدارس، تفریحی |
کم |
|
ساندویچ |
بالا |
متوسط |
مسابقات ملی |
نیمهحرفهای |
|
فولپور |
بسیار بالا |
زیاد |
المپیک، بینالمللی |
حرفهای |
|
عمومی/پارکی |
متوسط |
پایین |
پارک، پیادهرو |
غیرحرفهای |
کفپوشهای تارتان به دلیل ویژگیهای فنی و عملکردی برجسته، انتخاب اول برای بسیاری از فضاهای ورزشی، آموزشی و شهری هستند. در این بخش، مزایای کلیدی این نوع کفپوشها را در سه دستهی کاربردی بررسی میکنیم: کاربرد ورزشی، کاربرد ایمنی، و کاربرد زیباییشناختی و محیطی.
کفپوشهای تارتان با ساختار لایهای خود، توانایی جذب نیروی واردشده از پرش، دویدن یا زمینخوردن را دارند و از آسیبدیدگی مفاصل و عضلات ورزشکاران جلوگیری میکنند.
بهویژه در سیستمهای فولپور، بخشی از انرژی که ورزشکار هنگام دویدن به زمین وارد میکند، به او بازمیگردد و باعث افزایش راندمان عملکرد میشود.
این کفپوشها در برابر بارندگی، اشعه فرابنفش خورشید، یخزدگی و گرمای شدید مقاوم هستند و در تمامی فصول کارایی مطلوبی دارند.
سطح غیرلغزنده و انعطافپذیر تارتان احتمال زمین خوردن، لغزش یا پیچخوردگی مچ را تا حد زیادی کاهش میدهد.
کفپوشهای فولپور و ساندویچ تارتان، دارای استانداردهای بینالمللی از جمله IAAF هستند و در المپیک، بازیهای آسیایی و لیگهای جهانی استفاده میشوند.
مواد بهکار رفته در کفپوشهای تارتان، برخلاف سطوح آسفالتی یا خاکی، گردوغبار تولید نمیکنند و برای افراد حساس یا کودکان مناسب هستند.
ساختار پلییورتانی این کفپوشها، رشد باکتری، قارچ و کپک را مهار میکند و از انتقال آلودگی جلوگیری مینماید.
خاصیت انعطافپذیری سطح تارتان، هنگام افتادن افراد از ضربه جلوگیری میکند و گزینهای مناسب برای پارکها، مدارس و مهدکودکهاست.
کفپوشهای تارتان در رنگهای متنوعی از جمله قرمز، آبی، سبز، خاکستری و زرد قابل تولید و اجرا هستند و جلوهای مدرن به فضای ورزشی یا شهری میدهند.
این کفپوشها قابلیت اجرای خطوط دو، محدوده زمین، محل پرش و… با رنگهای ثابت و ماندگار را دارند.
برخی از سیستمهای تارتان از مواد گیاهی یا بازیافتی تولید میشوند که باعث کاهش اثرات منفی زیستمحیطی میشود.
در پایان عمر مفید، لایههای این کفپوش قابل جمعآوری و بازیافت هستند که آن را به گزینهای پایدار تبدیل میکند.
اجرای صحیح کفپوش تارتان نیازمند دقت، تخصص فنی و رعایت اصول زیرسازی و اجرا است. این عملیات از مرحله آمادهسازی بستر آغاز شده و تا اجرای نهایی لایههای کفپوش ادامه مییابد. در این بخش، تمامی مراحل اجرای کفپوش تارتان را مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم.
۱.۱ تسطیح و آمادهسازی سطح:
در این مرحله سطح زمین مورد نظر با دستگاههای تسطیح مکانیزه هموار شده و ناهمواریهای سطح حذف میشود.
۱.۲ ایجاد شیب استاندارد برای زهکشی:
بهمنظور جلوگیری از تجمع آب، سطح زمین با شیب حداقل ۰٫۵ تا ۱ درصد به سمت خروجی آب تنظیم میشود.
۱.۳ زیرسازی بتنی یا آسفالتی:
بسته به نوع پروژه، از دو نوع بستر برای اجرای تارتان استفاده میشود:
نکته: زیرسازی باید صاف، بدون ترک، بدون موج، و با ضخامت استاندارد (معمولاً حدود ۸ الی ۱۲ سانتیمتر) اجرا شود.
پس از خشک شدن کامل بستر، لایهای از پرایمر پلییورتانی بر روی سطح اجرا میشود تا چسبندگی بین سطح و لایههای تارتان افزایش یابد. این مرحله باعث بهبود دوام و ماندگاری کفپوش میشود.
در این مرحله بسته به نوع سیستم تارتان، یکی از لایههای زیر اجرا میشود:
(این مرحله بصورت رول گرانولی از پیش آماده شده نیز اجرا میگردد)
این مرحله بر اساس سیستم اجرایی متفاوت است:
نوع سیستم | جزئیات لایه نهایی |
فولپور (Full Pour) | رزین تارتان پلییورتان همراه با گرانول EPDM رنگی |
ساندویچ | رزین پوششی تارتان پلییورتان با گرانول EPDM |
اسپری | ترکیب رزین رقیق تارتان پلییورتان با EPDM پودری بهصورت اسپری دو مرحلهای |
پس از خشک شدن کامل لایه نهایی (معمولاً پس از ۲۴ تا ۷۲ ساعت بسته به دمای محیط)، مرحله خطکشی آغاز میشود. این خطکشی شامل:
رنگهای استفادهشده باید در برابر UV و سایش مقاوم باشند و بهمرور زمان پاک نشوند.
تومان3.970.000
| جنس / مواد | لایه گرانولی EPDM/گرانول لاستیکی + روکش پلییورتان یکپارچه |
|---|---|
| روش اجرا | درجا (ریزدریختگی) روی زیرسازی بتنی یا آسفالتی — شامل پرایمر، لایه گرانولی/رولی و روکش نهایی پلییورتان. |
| ضخامت (قابلارائه) | گزینههای معمول (مثال): 6–12 میلیمتر (بسته به کاربری و طرح) — برای ضخامت دقیق استعلام فنی لازم است. |
| حالت سطح | مقاوم در برابر لغزش (Anti-slip) — مناسب فعالیتهای دو و میدانی و ورزشهای پرتحرک. |
| جذب ضربه | جذب ضربه و کاهش فشار وارده به مفاصل (حفاظت از زانو، مچ و کمر). |
| مقاومت در برابر سایش | بالا — مناسب استفادهی طولانیمدت در پیستها و زمینها. |
| مقاومت آب و هوا | مناسب فضای باز، مقاوم در برابر تابش UV و تغییرات دما (Anti-UV). |
| مقاومت شیمیایی | مقاوم در برابر پاککنندههای معمول و بسیاری از مواد شیمیایی صنعتی (جزئیات بر اساس نمونهکاری). |
| قابلیت شستشو و نگهداری | نظافت ساده با آب و شویندههای ملایم، نگهداری اقتصادی. |
| رنگها | طیف رنگی متنوع (قابل سفارشیسازی) — رنگ ثابت در برابر نور. |
| کاربردها | پیست دو و میدانی، حاشیه زمینهای ورزشی، زمین تنیس، مدارس، پارکها و فضاهای ورزشی روباز و سرپوشیده. |
| نصب | تیم اجرایی تخصصی (اجرا و پوششدهی چندمرحلهای). |
| طول عمر | عمر مفید بالا (بسته به شدت تردد و نگهداری) — مناسب پروژههای با ترافیک ورزشی متوسط تا سنگین. |
| استانداردها | تولید و اجرا مطابق با استانداردهای پیستهای ورزشی (قابل ارائه گواهی/مشخصات فنی در صورت نیاز). |
| وضعیت بستهبندی | اجرا در محل (درجا)، ارسال مواد و گرانول طبق سفارش. |
| گارانتی / خدمات | (مشروح در فاکتور/قرارداد با شرکت آکسون — برای پروژههای بزرگ شرایط گارانتی و خدمات پس از فروش قابل توافق است). |
